Sau những biến động lớn trong chính sách thương mại của Washington, EU và Hoa Kỳ đã đạt được một thỏa thuận tạm thời vào mùa hè năm 2025 để tránh một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện. Theo thỏa thuận này, EU đã cam kết những khoản mua sắm khổng lồ để đổi lấy việc Hoa Kỳ không tăng thuế. Cụ thể, EU mua 750 tỷ USD dầu mỏ và khí đốt của Hoa Kỳ nhằm thay thế nguồn cung từ Nga, đồng thời nhập khẩu chip AI trị giá 40 tỷ USD và tăng cường mua sắm thiết bị quân sự từ Hoa Kỳ. Ngoài ra, các doanh nghiệp châu Âu cũng dự kiến đầu tư 600 tỷ USD vào các ngành chiến lược tại Hoa Kỳ từ nay đến 2028.
Tuy nhiên, những dấu hiệu gần đây cho thấy Washington có thể sẽ áp đặt các rào cản mới, vi phạm các cam kết đã ký. Trước nguy cơ Hoa Kỳ đơn phương thay đổi cuộc chơi, các nhà lãnh đạo châu Âu đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ, nhấn mạnh việc sử dụng “Công cụ chống cưỡng bức” để bảo vệ nền kinh tế lục địa già. Đây là vũ khí pháp lý mới của EU, cho phép khối này đáp trả nhanh chóng bằng các biện pháp trừng phạt thương mại, hạn chế đầu tư hoặc dịch vụ đối với các quốc gia gây áp lực kinh tế lên thành viên EU.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ,
nhấn mạnh việc sử dụng “Công cụ chống cưỡng bức”
để bảo vệ nền kinh tế lục địa già. Ảnh: Reuters
Nghị viện châu Âu đã quyết định tạm thời đình chỉ quy trình phê chuẩn các thỏa thuận thương mại mới với Hoa Kỳ, để chờ “xác nhận” từ phía Washington. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất việc EU phải tự chủ và sẵn sàng trả đũa nếu Hoa Kỳ không tôn trọng các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các thỏa thuận song phương. Các chuyên gia kinh tế nhận định thế giới đang bước vào kỷ nguyên của “chủ nghĩa bảo hộ mới”. Nếu Hoa Kỳ tiếp tục theo đuổi chính sách thuế quan cực đoan, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ bị đứt gãy nghiêm trọng. EU không còn duy trì sự nhượng bộ như trước mà đã chuyển sang một thái độ sẵn sàng đối đầu thương mại nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế của chính mình.