Hàng hóa Việt Nam vào Hoa Kỳ từ 24/7/2026 sẽ phải
chịu mức thuế bổ sung 12,5%, ngoại trừ các mặt hàng
được miễn trừ. Ảnh: Vũ Khuê
Hoa Kỳ công bố mức thuế trong cuộc điều tra theo mục 301
Ngày 23/7/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã ra Thông báo công bố kết luận cuối cùng và các biện pháp xử lý trong cuộc điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974 với 60 nền kinh tế liên quan tới chính sách đối với hàng hóa nhập khẩu sản xuất bởi lao động cưỡng bức mà Cơ quan này khởi xướng điều tra hồi tháng 3/2026. Trong kết luận này, USTR không thay đổi cáo buộc tại kết luận sơ bộ, theo đó Hoa Kỳ cho rằng tất cả 60 nền kinh tế bị điều tra đều chưa bảo đảm các tiêu chí về lao động cưỡng bức theo cách hiểu của Hoa Kỳ ở các mức độ khác nhau.
Trên cơ sở các kết luận này, Tổng thống Trump đã chỉ đạo USTR công bố các biện pháp thuế trừng phạt với 60 nền kinh tế liên quan (chiếm 99,4% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa vào Hoa Kỳ). Mức thuế quan chia thành ba nhóm. Nhóm 1 áp dụng mức thuế bổ sung 10% đối với 17 nền kinh tế, gồm: Argentina, Bangladesh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad và Tobago, và Vương quốc Anh.
Nhóm 2 áp dụng mức thuế từ 10%-12,5% đối với 5 nền kinh tế. Áp dụng cơ chế tính thuế “khấu trừ MFN”, theo đó tổng thuế MFN hiện hành và thuế bổ sung theo Điều tra 301 về lao động cưỡng bức này là 10% đối với EU và Đài Loan (Trung Quốc), và 12,5% đối với Nhật Bản, Hàn Quốc, Thụy Sỹ. Nhóm 3 áp dụng mức thuế bổ sung 12,5% đối với toàn bộ các nền kinh tế còn lại, trong đó có Việt Nam.
Các biện pháp thuế nói trên sẽ được áp dụng đối với tất cả hàng hóa từ đối tác liên quan ngoại trừ các loại hàng hóa thuộc danh sách miễn trừ, cơ bản thuộc các trường hợp: Hàng viện trợ, vật phẩm phục vụ trao đổi thông tin; hàng hóa đang thuộc diện áp thuế theo Mục 232 (một số sản phẩm nhôm thép, sản phẩm phái sinh, ô tô và linh kiện ô tô...); hàng hóa mà Hoa Kỳ có nhu cầu cao (một số nguyên liệu thô, nông sản thiếu hụt…) hoặc được cho là cần thiết để thúc đẩy thực hiện mục tiêu loại bỏ lao động cưỡng bức bởi đối tác.
Riêng đối với hàng dệt may của Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia, Hoa Kỳ sẽ áp dụng cơ chế Hạn ngạch Thuế quan (TRQ) đặc biệt dự kiến trong 3 năm. Cơ chế này cho phép các quốc gia trên xuất khẩu một khối lượng dệt may nhất định vào Hoa Kỳ mà không bị áp khoản thuế bổ sung theo Mục 301 này nếu họ sử dụng nguyên liệu bông và hàng dệt may nhập khẩu từ Hoa Kỳ.
Về thời điểm áp dụng, USTR thông báo các biện pháp thuế nói trên sẽ chính thức được áp dụng đối với hàng nhập khẩu vào Hoa Kỳ từ 0 giờ 01 phút ngày 24/7/2026. Về thời hạn, theo quy định của Mục 301, các biện pháp này sẽ tự động hết hiệu lực sau 4 năm nếu không được gia hạn. Tuy nhiên, USTR có thể sửa đổi hoặc chấm dứt biện pháp khi hoàn cảnh thay đổi, bao gồm trường hợp đối tác thương mại thay đổi chính sách liên quan đến hành vi bị điều tra.
Phản ứng của Trung Quốc, EU
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc một lần nữa khẳng định Bắc Kinh phản đối mọi hình thức áp thuế quan đơn phương. Theo chuyên gia phân tích cấp cao về Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, nước này chắc chắn sẽ lên tiếng phản đối các mức thuế liên quan đến lao động cưỡng bức, nhưng nhiều khả năng sẽ không đưa ra biện pháp trả đũa đáng kể trong lần này.
Đối với Liên minh châu Âu, mặc dù coi biện pháp thuế quan mà Hoa Kỳ có thể sắp triển khai là “không công bằng’’, ưu tiên hàng đầu của Ủy ban châu Âu là đảm bảo rằng thuế quan đối với hàng hóa từ Liên minh châu Âu không vượt quá mức trần 15% đã được thống nhất trong thỏa thuận thương mại mà hai bên đã ký kết vào tháng 7/2025.
Phản ứng của Việt Nam
Sáng ngày 25/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nêu rõ quyết định của USTR chưa phản ánh đầy đủ thực tế và những nỗ lực của Việt Nam trong phòng ngừa, giảm thiểu và xóa bỏ lao động cưỡng bức, trong đó có việc cấm nhập khẩu sản phẩm có sử dụng lao động cưỡng bức. Việt Nam nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức, tuân thủ nghiêm túc các quy định của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), các điều ước quốc tế và hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên. Người phát ngôn cho biết, Việt Nam sẽ tiếp tục trao đổi, làm việc với phía Hoa Kỳ trên tinh thần xây dựng, hợp tác, đề nghị phía Hoa Kỳ đánh giá đầy đủ các biện pháp Việt Nam đã triển khai để điều chỉnh mức thuế áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam phù hợp với thực tế cũng như các nỗ lực xây dựng pháp luật và thực thi của Việt Nam.
Vũ Khuê, Trần Thường, Bình Minh, nguồn: https://vneconomy.vn/my-cong-bo-muc-thue-theo-dieu-tra-muc-301-viet-nam-chiu-thue-bo-sung-125.htm, https://vietnamnet.vn/viet-nam-len-tieng-khi-my-ap-thue-moi-12-5-voi-hang-hoa-2539049.html, https://vneconomy.vn/chau-au-du-dinh-chap-nhan-thue-quan-moi-cua-my.htm, ngày 23, 25/7/2026 (TN trích dẫn)