Bụi lốp xe điện có thể trở thành cuộc khủng hoảng ô nhiễm mới

Xe điện thường được quảng bá như giải pháp toàn diện cho ô nhiễm, nhưng thực tế trên đường lại cho thấy một vấn đề khó bỏ qua: trọng lượng. Bộ pin khổng lồ khiến xe điện, đặc biệt là các mẫu bán tải cỡ lớn, nặng hơn đáng kể so với xe động cơ đốt trong.

Điều này tạo áp lực lớn lên lốp, khiến chúng mòn nhanh với tốc độ đáng báo động. Nếu một bộ lốp thông thường có thể mất khoảng 2,7 - 4 kg cao su trong suốt vòng đời, thì một số xe bán tải điện được ghi nhận “ăn” lốp chỉ sau khoảng 10.000 km, biến việc bảo dưỡng định kỳ thành gánh nặng tốn kém. Phần cao su bị mài mòn không biến mất mà phát tán dưới dạng hạt bụi siêu nhỏ ra môi trường, trở thành nguồn ô nhiễm mới ngoài khí thải. Điều này tạo ra nghịch lý: các quy định nhằm giảm khí thải từ ống xả lại vô tình thúc đẩy một dạng ô nhiễm khác, khi không khí bị phủ bởi bụi lốp thay vì khói.

Bản thân lốp xe hiện đại cũng làm vấn đề thêm phức tạp. Khoảng 60% thành phần lốp ngày nay là vật liệu tổng hợp từ dầu mỏ, không phải cao su thiên nhiên. Khi tiếp xúc với mặt đường, chúng giải phóng hàng nghìn hóa chất, trong đó có 6PPD - hợp chất khi biến đổi sẽ tạo ra chất độc liên quan đến rủi ro môi trường và sức khỏe con người. Trong những ngày mưa, hạt lốp có thể chiếm tới 90% lượng vi nhựa trôi vào sông suối, đặt ra câu hỏi lớn về khái niệm “giao thông sạch”. Tình trạng càng nghiêm trọng khi lốp bị mòn. Khi độ sâu gai lốp giảm khoảng 70%, nghiên cứu cho thấy lượng bụi phát tán có thể tăng 200 - 300%, đồng thời kích thước hạt nhỏ hơn, dễ xâm nhập vào đường hô hấp.

Với các chủ xe tải hoặc đơn vị vận hành đội xe muốn kéo dài tuổi thọ lốp để bù chi phí xe điện, rủi ro này trở thành gánh nặng tiềm ẩn, không chỉ về an toàn mà còn về môi trường. Một số hãng sản xuất lốp đang tìm cách giải quyết bằng công nghệ thay vì khẩu hiệu. Michelin cho biết các thiết kế mới của họ giảm tới gần 30% lượng hạt phát tán, trong khi Continental cũng đạt kết quả đáng kể nhờ cải tiến vật liệu và khả năng chống mài mòn. Đây là những giải pháp thực tế, giúp lốp chịu được mô-men xoắn mạnh của xe điện mà không gây ô nhiễm nghiêm trọng. Nếu ngành ô tô muốn tiến bộ thực sự, câu trả lời không chỉ nằm ở điện hóa, mà còn ở việc phát triển những bộ lốp thông minh và bền bỉ hơn.