Cuộc đua bằng dữ liệu và truy xuất nguồn gốc
Ngành chế biến và xuất khẩu gỗ Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới, khi thị trường quốc tế ngày càng chú trọng tính hợp pháp của nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, quản lý rừng bền vững, giảm phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng. Theo ThS Bùi Thị Nha Trang, Quản lý bộ phận Chứng nhận các tiêu chuẩn bền vững, Control Union Việt Nam, thị trường toàn cầu không chỉ mua sản phẩm gỗ mà còn yêu cầu dữ liệu chứng minh tính hợp pháp, bền vững và dấu chân các-bon. Thương mại lâm sản đang chuyển từ “dựa trên niềm tin” sang “dựa trên bằng chứng”, đòi hỏi dữ liệu, hồ sơ truy xuất và xác minh độc lập. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam. Việc đầu tư quản trị chuỗi cung ứng, số hóa dữ liệu, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và kiểm kê dấu chân các-bon theo ISO 14067 sẽ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu thị trường, nâng cao uy tín, năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu.
Liên kết doanh nghiệp và người trồng rừng
Ảnh minh họa
Năng lực cạnh tranh của ngành gỗ không còn được quyết định bởi từng doanh nghiệp riêng lẻ mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng và mức độ bền vững của chuỗi nguyên liệu. Theo PGS.TS Lý Tuấn Trường, Viện trưởng Viện Công nghiệp gỗ và Nội thất (Trường Đại học Lâm nghiệp), nhiều doanh nghiệp đã đầu tư phát triển vùng nguyên liệu, ký kết hợp đồng với người trồng rừng hoặc hỗ trợ chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Tuy nhiên, các liên kết này thiếu bền vững, thường xuyên bị tác động, thậm chí đứt gãy khi giá nguyên liệu biến động, khi xuất hiện thương lái trả giá cao hơn hoặc khi doanh nghiệp gặp khó khăn về thị trường. Điều này phản ánh rằng mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người trồng rừng hiện vẫn chủ yếu dựa trên giao dịch thương mại ngắn hạn, chưa hình thành được quan hệ đối tác chiến lược.
Một khoảng trống khác được PGS.TS Lý Tuấn Trường chỉ ra là vai trò của các viện nghiên cứu và trường đại học. Mặc dù đây là nơi tạo ra giống mới, quy trình kỹ thuật, công nghệ chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và nguồn nhân lực chất lượng cao, song các kết quả nghiên cứu vẫn chủ yếu dừng ở hoạt động chuyển giao đơn lẻ, chưa trở thành một cấu phần thường trực trong quá trình vận hành của chuỗi nguyên liệu, tri thức chưa trở thành “đầu vào” của chuỗi giá trị. Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc chưa xây dựng được một cơ chế để các chủ thể cùng tạo ra giá trị và cùng chia sẻ giá trị. Đã đến lúc cần xem xét chuyển từ tư duy phát triển chuỗi cung ứng nguyên liệu sang xây dựng hệ sinh thái đồng kiến tạo giá trị, trong đó doanh nghiệp, người trồng rừng, cơ sở nghiên cứu, Nhà nước và các tổ chức trung gian cùng tham gia vào quá trình tạo lập, chia sẻ và tái đầu tư giá trị.
.png)
Lan Nguyễn, nguồn: https://laodong.vn/xa-hoi/nganh-go-chuyen-doi-xanh-de-nang-tinh-canh-tranh-1743493.ldo, ngày 31/7/2026 (TN trích dẫn)