Tin tức >> Tin ngoài nước

Trung Quốc phát hiện “mỏ cao su thiên nhiên” từ một loài cỏ dại mọc trên đất mặn

10/08/2026

Các nhà khoa học Trung Quốc đang phát triển bồ công anh cao su, loài cây có thể cho cao su thiên nhiên ngay trong năm gieo trồng và sinh trưởng trên đất mặn, kiềm.

Tại Tân Cương, các nhà khoa học Trung Quốc đang nghiên cứu bồ công anh cao su (Taraxacum kok-saghyz), loài cây có khả năng sinh trưởng trên đất mặn kiềm khắc nghiệt, mở ra hướng tận dụng đất khó canh tác và giảm phụ thuộc nguồn CSTN nhập khẩu. Cây có rễ chứa chất lỏng trắng đục, có thể chiết xuất CSTN. Tại khu đất thử nghiệm rộng 20 mẫu Trung Quốc, tương đương khoảng 1,3 ha, các nhà nghiên cứu đã thu hoạch 1 tấn rễ khô và chiết xuất được 40 kg CSTN. Dù sản lượng còn khiêm tốn, kết quả có ý nghĩa chiến lược bởi CSTN là nguyên liệu quan trọng cho nhiều sản phẩm như lốp xe, dây cáp, găng tay y tế, gioăng làm kín hàng không vũ trụ, giày dép và đồ chơi. So với CSTH, CSTN có độ bền và khả năng chống mài mòn cao hơn, đồng thời hoạt động hiệu quả trong phạm vi nhiệt độ rộng hơn.
Loại cây này có thể được tìm thấy dưới chân
dãy núi Thiên Sơn thuộc khu tự trị
Duy Ngô Nhĩ Tân Cương của Trung Quốc.
Ảnh: Getty
Trung Quốc tiêu thụ cao su lớn nhất thế giới nhưng phụ thuộc nặng vào nhập khẩu
Trung Quốc hiện là nước tiêu thụ cao su lớn nhất thế giới. Năm ngoái, nước này sử dụng khoảng 7 triệu tấn CSTN, tương đương hơn 40% tổng lượng tiêu thụ toàn cầu. Tuy nhiên, sản xuất trong nước chỉ đáp ứng chưa đến 20% nhu cầu. Điều này khiến Trung Quốc phải phụ thuộc rất lớn vào nguồn cao su nhập khẩu. Năm 2025, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 6,5 triệu tấn CSTN dưới nhiều dạng khác nhau, tương đương khoảng một nửa tổng lượng CSTN được giao dịch trên thị trường quốc tế.
Gần như toàn bộ CSTN trên thế giới hiện nay có nguồn gốc từ cây cao su Brazil. Loài cây này lại chỉ phát triển tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Đông Nam Á đang cung cấp khoảng 70% CSTN của thế giới, trong đó Thái Lan, Indonesia, Việt Nam và Malaysia là những nhà sản xuất chủ lực. Tại Trung Quốc, những vùng phù hợp để trồng cây cao su chỉ tập trung ở một số khu vực như Hải Nam, Vân Nam và Quảng Đông. Các khu vực này hiện đã gần như khai thác hết quỹ đất phù hợp. Bồ công anh cao su có thể mở ra một hướng đi khác.
Loài cây được nghiên cứu từ hơn 70 năm trước
Việc nghiên cứu bồ công anh cao su tại Trung Quốc không phải là một dự án mới. Các nghiên cứu về loài cây này đã bắt đầu từ hơn 70 năm trước. Năm 1951, Tu Zhi, người đầu tiên giữ chức Chủ tịch Học viện Khoa học Nông nghiệp Tân Cương và là thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), đã dẫn đầu những thí nghiệm đầu tiên nhằm nhân giống loài cây bản địa này. Tuy nhiên, chương trình sau đó bị đình lại do những hạn chế về thị trường. Đến năm 2012, Xu Lin, nhà nghiên cứu thuộc CAS, khởi động lại dự án.
Nhưng lúc này, môi trường sống tự nhiên của bồ công anh cao su đã bị thu hẹp đáng kể do quá trình đô thị hóa và chăn thả gia súc quá mức. Cây con cũng thường xuyên bị động vật ăn, khiến các nhà nghiên cứu gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn hạt giống có khả năng sinh trưởng tốt tại địa phương. Ngày nay, nhóm nghiên cứu thuộc Học viện Khoa học Nông nghiệp Tân Cương đã xây dựng được một chuỗi nghiên cứu tương đối hoàn chỉnh, bao gồm đổi mới hạt giống, lai tạo giống, kỹ thuật canh tác, phát triển sản phẩm phụ và công nghệ chiết xuất cao su. Tháng trước, nhóm hợp tác với Đại học Công nghệ Hóa học Bắc Kinh và Đại học Nghề Shihezi xây dựng một dây chuyền chiết xuất thử nghiệm. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực biến một loài cỏ thành nguồn cao su tại Tân Cương.
Lợi thế mà cây cao su truyền thống không có
Zhang Yan, chuyên gia nông nghiệp thuộc nhóm nghiên cứu, cho biết cây cao su Brazil cần 6-7 năm từ khi trồng đến khi khai thác mủ, trong khi bồ công anh cao su có thể gieo trồng, thu hoạch và chế biến ngay trong cùng năm. Loài cây này có thể trồng mật độ cao và cơ giới hóa toàn bộ quá trình. Bồ công anh cao su cũng thích nghi với điều kiện khô hạn, mặn, kiềm và khí hậu lạnh tại Tân Cương. Cây con chịu được nhiệt độ -5°C, cây trưởng thành có thể sống sót ở -30°C. Đặc biệt, cây vẫn phát triển trên đất nhiễm mặn nặng, với pH tới 8 và hàm lượng muối trên 20 g/kg, giúp tận dụng những vùng đất khó canh tác. Theo Giáo sư Zhang Jichuan, CSTN chiết xuất từ rễ bồ công anh có cùng cấu trúc phân tử với cao su từ cây cao su Brazil. Về độ đàn hồi, khả năng chống mài mòn và độ bền xé, loại cao su này cũng cho hiệu suất tương đương.
Chỉnh sửa gene giúp tăng hàm lượng cao su lên gần 30%
Trong tự nhiên, hàm lượng cao su trong rễ bồ công anh cao su dao động khoảng 3-12%. Nhưng các nhà khoa học Trung Quốc đang tìm cách thay đổi giới hạn này. Nhóm nghiên cứu do Li Jiayang, một viện sĩ CAS, dẫn đầu đã sử dụng công nghệ chỉnh sửa gene để nâng hàm lượng cao su trong rễ lên gần 30%. Nếu kết quả này có thể được duy trì ổn định trong sản xuất quy mô lớn, năng suất cao su trên mỗi đơn vị diện tích có thể được cải thiện đáng kể.
Theo nền tảng tin tức số Chao News của Trung Quốc đại lục, trong năm nay, bồ công anh cao su đang được thử nghiệm tại nhiều địa điểm ở Tân Cương, bao gồm Kashgar, Altay và Zhaosu, với tổng diện tích hơn 13 ha. Trong kế hoạch trung và dài hạn, nhóm nghiên cứu muốn mở rộng diện tích trồng lên hơn 1.330 ha. Mục tiêu không chỉ là tạo thêm nguồn cung CSTN cho Trung Quốc mà còn tận dụng những vùng đất mặn, kiềm đang bị bỏ hoang tại khu vực phía bắc Tân Cương. Nếu dự án tiếp tục đạt kết quả tích cực, một loài cây từng bị xem như cỏ dại có thể trở thành một mắt xích mới trong chuỗi cung ứng cao su của Trung Quốc, giúp nước này giảm bớt sự phụ thuộc vào các vùng trồng cao su nhiệt đới ở nước ngoài.

Huyền Chi, nguồn: https://viettimes.vn/trung-quoc-phat-hien-mo-cao-su-tu-nhien-tu-mot-loai-co-dai-moc-tren-dat-man-post204004.html, ngày 04/8/2026 (TN trích dẫn) 



Quay về

THÔNG TIN LIÊN QUAN

Xem tất cả >>