Từ phế phẩm trở thành hàng xuất khẩu
Trong câu chuyện xuất khẩu nông sản, người ta thường nhắc đến những trái thanh long đỏ mọng, những lô sầu riêng vào mùa hay những container dừa tươi vượt biên giới. Nhưng phía sau những đơn hàng ấy còn có một hành trình khác, âm thầm nhưng nhiều triển vọng hơn, đó là biến những phần từng bị xem là phụ phẩm thành sản phẩm có giá trị thương mại cao. Từ vỏ dừa, bã trái cây, phế phẩm nông nghiệp đến các sản phẩm chế biến sâu phục vụ sản xuất phân bón, nông nghiệp hữu cơ hay công nghiệp chế biến, nhiều doanh nghiệp Việt đang tìm cách mở rộng giá trị cho nông sản, khai thác toàn bộ giá trị của chuỗi sản xuất. Tuy nhiên, để phụ phẩm thực sự trở thành hàng hóa xuất khẩu, bài toán còn ở cách thị trường hiểu và chấp nhận giá trị mới ấy.
Theo bà Nguyễn Thị Nga, Giám đốc Công ty TNHH TM quốc tế Bách Việt Thông (Hải Phòng), hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nông sản, cho biết những năm gần đây, doanh nghiệp không chỉ tập trung vào xuất khẩu trái cây như thanh long, mít, dừa, sầu riêng mà còn chú ý nhiều hơn đến các sản phẩm chế biến sâu từ phụ phẩm nông nghiệp. Trong các chuyến kết nối giao thương do Bộ Công Thương tổ chức tại các nước, doanh nghiệp của bà đã gặp nhiều đối tác quan tâm đến các sản phẩm bột từ vỏ dừa để phục vụ chế biến phân bón, phục vụ trồng trọt tại các nước. Theo bà Nga, đây là hướng đi giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị nông sản thay vì chỉ phụ thuộc vào xuất khẩu thô. Khi toàn bộ vòng đời sản phẩm được khai thác hiệu quả, giá trị mang lại cho doanh nghiệp và người nông dân đều tăng lên rõ rệt. Không chỉ với dừa, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã hiện nay cũng đang quan tâm đến việc tận dụng phụ phẩm từ chè, rau củ, trái cây để làm phân hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu cho các ngành công nghiệp phụ trợ.
Phải biết kể câu chuyện mới
Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp, khó nhất của hành trình này không nằm ở việc sản xuất ra sản phẩm mới mà ở việc làm sao để thị trường hiểu được giá trị của nó. Bà Nguyễn Thị Nga cho rằng, với những sản phẩm truyền thống như thanh long, mít hay dừa tươi, thị trường đã quen thuộc. Nhưng với những mặt hàng như bột vỏ dừa, phụ phẩm chế biến sâu, doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian hơn để thuyết phục đối tác. Đó cũng là lý do hoạt động xúc tiến thương mại ngày nay không chỉ dừng ở kết nối cung cầu, mà còn là quá trình doanh nghiệp học cách truyền thông sản phẩm của mình ra thị trường quốc tế.
Phần vỏ dừa lại có giá trị rất lớn nếu biết cách xử lý.
Ảnh minh họa
Chị Lê Thị Hương, chủ một cơ sở chế biến nông sản tại Hải Phòng cho biết, nhiều doanh nghiệp nhỏ hiện vẫn gặp khó trong việc xây dựng hồ sơ sản phẩm, hình ảnh thương hiệu hay giới thiệu sản phẩm với đối tác nước ngoài. Theo chị Hương, truyền thông ở đây cần sự chuyên nghiệp trong từng khâu, từ bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc đến cách doanh nghiệp tham gia hội chợ, kết nối thương mại. Thực tế cho thấy, nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Nhật Bản hay châu Âu hiện không còn chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng mà ngày càng chú trọng yếu tố bền vững, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm môi trường. Chính vì vậy, những sản phẩm tận dụng phụ phẩm nông nghiệp nếu được truyền thông đúng cách sẽ có lợi thế cạnh tranh rất lớn.