Cọ dầu hấp dẫn hơn cao su
Indonesia từng là quốc gia cung cấp cao su lớn thứ hai thế giới, nhưng ngành cao su nước này đang đứng trước sự thay đổi đáng kể khi nhiều nông dân chuyển diện tích cao su sang trồng cọ dầu. Theo Reuters, diện tích cao su của Indonesia đã giảm khoảng 17% trong 5 năm qua, từ khoảng 3,78 triệu ha năm 2021 xuống còn 3,13 triệu ha năm 2026. Sản lượng cao su cũng giảm từ hơn 3 triệu tấn xuống khoảng 2 triệu tấn. Tại tỉnh Nam Sumatra, một trong những vùng trồng cao su lớn của Indonesia, nhiều hộ nông dân đang cân nhắc hoặc đã chuyển đổi vườn cây cao su sang cọ dầu. Lý do chính là hiệu quả kinh tế và công sức chăm sóc.
Cao su đòi hỏi nhiều lao động, trong khi cây cần nhiều năm mới cho sản lượng ổn định. Người trồng phải tổ chức khai thác mủ thường xuyên, trong điều kiện ngày càng khó tìm lao động. Trong khi đó, cọ dầu được đánh giá là dễ chăm sóc hơn, cho nguồn thu thường xuyên hơn và đang được hưởng lợi từ mặt bằng giá dầu cọ cùng nhu cầu ngày càng tăng đối với nhiên liệu sinh học. Xu hướng này đang tạo ra sức ép mới đối với ngành cao su Indonesia. Khi giá trị kinh tế của cọ dầu trở nên hấp dẫn hơn, nông dân có thêm động lực chuyển đổi cây trồng, đặc biệt tại những khu vực mà năng suất và thu nhập từ cao su không đáp ứng được kỳ vọng. Reuters dẫn trường hợp một số nông dân Indonesia đã sử dụng tiền tiết kiệm để đầu tư vào cây cọ dầu thay vì tiếp tục duy trì vườn cao su. Đây không chỉ là quyết định sản xuất đơn thuần mà đang trở thành xu hướng có thể tác động đến cơ cấu cây trồng và nguồn cung cao su của cả nước.
Nguồn cung cao su thế giới có thể chịu tác động
Nông dân đang khai thác cao su tại miền Nam
Sumatra, Indonesia
Việc Indonesia thu hẹp diện tích cao su diễn ra trong bối cảnh thị trường cao su thiên nhiên toàn cầu vốn đã chịu nhiều tác động từ những thay đổi về nguồn cung tại các nước sản xuất lớn. Indonesia là một trong những quốc gia cung cấp nguyên liệu cao su quan trọng cho ngành công nghiệp lốp xe và các ngành công nghiệp sử dụng cao su trên thế giới. Vì vậy, nếu diện tích và sản lượng tiếp tục giảm, nguồn cung từ Indonesia có thể bị ảnh hưởng, buộc các nhà sản xuất và thương nhân phải tìm kiếm nguồn thay thế từ những khu vực khác.Theo Reuters, một số khu vực sản xuất cao su khác, trong đó có Tây Phi, đang ngày càng được quan tâm nhằm bù đắp phần nguồn cung thiếu hụt. Xu hướng này cũng diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp phải chuẩn bị cho những yêu cầu mới về nguồn gốc và tính bền vững của sản phẩm khi các quy định về chống mất rừng của thị trường châu Âu được triển khai. Đáng chú ý, sự thay đổi cơ cấu nguồn cung cũng đang phản ánh trên thị trường quốc tế. Giá cao su SIR20 của Indonesia hiện đã cạnh tranh với cao su STR20 của Thái Lan, đảo ngược một phần tương quan giá từng tồn tại trước đây giữa hai nguồn cung lớn của khu vực Đông Nam Á.
Trước xu hướng nông dân chuyển đổi cây trồng, Chính phủ Indonesia và ngành cao su nước này đang đứng trước bài toán nâng cao sức hấp dẫn của cây cao su, đồng thời cải thiện hiệu quả sản xuất và thu nhập của người trồng. Một trong những vấn đề lớn nhất là chi phí lao động. Khác với cọ dầu, sản xuất cao su phụ thuộc nhiều vào lao động khai thác mủ, trong khi lực lượng lao động tại các vùng trồng cao su ngày càng thiếu hụt. Điều này làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của người trồng.Bên cạnh đó, việc nâng cao năng suất vườn cây, cải thiện chất lượng nguyên liệu, tăng hiệu quả chế biến và xây dựng chuỗi giá trị bền vững được xem là những yếu tố quan trọng để duy trì sức cạnh tranh của ngành cao su. Câu chuyện tại Indonesia cho thấy sự cạnh tranh giữa cây cao su và các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao đang ngày càng rõ nét. Khi nông dân có xu hướng lựa chọn loại cây mang lại thu nhập tốt hơn, nguồn cung cao su thiên nhiên trong dài hạn có thể tiếp tục chịu áp lực. Đối với thị trường cao su thế giới, việc một quốc gia sản xuất lớn như Indonesia thu hẹp diện tích cao su là yếu tố cần được theo dõi, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu cao su thiên nhiên vẫn gắn chặt với sự phát triển của ngành sản xuất lốp xe và công nghiệp ô tô toàn cầu.