Tin tức >> Phát triển bền vững

Vì sao sàn các-bon chưa có thêm giao dịch sau một tháng vận hành?

10/08/2026

Sau hơn một tháng vận hành thí điểm, sàn giao dịch tín chỉ các-bon không ghi nhận thêm giao dịch do hạn chế về nguồn cung hàng hóa, doanh nghiệp chưa quen thị trường.
 

Hôm khai trương sàn giao dịch các-bon Việt Nam cuối tháng 6, ông Olivier Marquette, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành AES Việt Nam, bấm lệnh bán 100 hạn ngạch khí nhà kính, với giá khoảng 5 USD mỗi tấn CO2e. Nhà máy nhiệt điện Mông Dương II (Quảng Ninh) thuộc sở hữu của họ được phân bổ hạn ngạch 25,5 triệu tấn CO2e trong 2025-2026. Tổng cộng 1.210 hạn ngạch được chuyển nhượng qua sàn các-bon trong ngày đầu giao dịch thí điểm. Từ đó đến nay, sàn chưa ghi nhận thêm giao dịch nào. Giải thích lý do sàn chưa sôi động, bà Đặng Hồng Hạnh, Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn Năng lượng và Môi trường (VNEEC), cho biết hàng hóa hiện hạn chế cả về chủng loại lẫn nguồn cung. Mặt hàng duy nhất được giao dịch trên sàn là hạn ngạch phát thải giai đoạn tuân thủ 2025-2026, mã VN2025, đại diện cho hơn 511 triệu tấn CO2e. Mã hàng này có thời hạn giao dịch đến ngày 24/12/2027.
Hạn ngạch khí nhà kính là giới hạn ô nhiễm tối đa doanh nghiệp được phép phát thải trong một khoảng thời gian. Trên cơ sở hạn ngạch phân bổ, doanh nghiệp nào gây ô nhiễm vượt mức sẽ phải mua hạn ngạch của doanh nghiệp ít phát thải hơn. Sản phẩm khác của sàn là tín chỉ các-bon, nhưng chưa thể đưa vào giao dịch trong năm nay, theo bà Hạnh. Nguyên nhân là do hai nhóm dự kiến đưa lên sàn (tín chỉ trong nước và theo cơ chế phát triển sạch Điều 6 Thỏa thuận Paris) chưa sẵn sàng. Với nhóm tín chỉ quốc tế, nguồn cung sớm nhất từ các dự án chuyển tiếp theo cơ chế phát triển sạch (CDM) cũng cần ít nhất 6-8 tháng để hoàn tất thủ tục. Trong khi đó, khung phương pháp luận cho các dự án tín chỉ trong nước chưa được ban hành. Bên mua và bán trong giai đoạn vận hành thí điểm sàn các-bon cũng chưa nhiều, mới có 92 doanh nghiệp, đại diện cho 110 cơ sở phát thải lớn đăng ký tham gia. Bản thân họ cũng chưa dự báo được lượng phát thải, mức hạn ngạch thừa, thiếu để giao dịch. Chưa kể, theo bà Đặng Hồng Hạnh, nhiều doanh nghiệp vẫn lúng túng các khâu cơ bản khi muốn đưa sản phẩm lên sàn các-bon như hạch toán, thuế hay ghi nhận doanh thu, chi phí từ hạn ngạch.
Biến động giao dịch các-bon từ ngày khai trương
sàn đến ngày 04/8. Nguồn: HNX
Thực tế, với thị trường và hàng hóa mới, các doanh nghiệp như AES Việt Nam cho biết mục tiêu ban đầu là “làm quen với quy trình giao dịch”. Giới chuyên gia nhận định sự trầm lắng trong giai đoạn đầu là bình thường, khi thị trường cần thời gian kiểm chứng hệ thống vận hành và cơ chế phối hợp. Tương tự Việt Nam, sàn các-bon Trung Quốc và Hàn Quốc cũng từng có thanh khoản thấp khi mới vận hành. Trung Quốc khởi động ETS năm 2021 sau gần 10 năm thí điểm; giao dịch tăng mạnh gần cuối kỳ tuân thủ khi doanh nghiệp hoàn tất kiểm kê phát thải. Tại Hàn Quốc, ETS thanh khoản kém trong giai đoạn 2015-2017 do doanh nghiệp giảm phát thải không bán hạn ngạch, khiến nhà điều hành phải bổ sung các ngân hàng làm nhà tạo lập thị trường và tăng nguồn cung hạn ngạch.
Để tăng thanh khoản, chuyên gia đề xuất mở rộng danh sách doanh nghiệp phải kiểm soát phát thải và chuẩn hóa hệ thống MRV (kiểm kê, đo đạc, thẩm định) nhằm bảo đảm minh bạch, đáng tin cậy. Việc cho phép tổ chức tài chính và nhà tạo lập thị trường tham gia có thể thúc đẩy giao dịch, hình thành tín hiệu giá theo cung - cầu. Với doanh nghiệp, cần ưu tiên giảm dấu chân các-bon nội tại, lập “bảng cân đối các-bon” để tính toán phát thải, hạn ngạch và chi phí theo các kịch bản giá; trong đó, kiểm soát tiêu thụ điện năng nên được thực hiện trước khi đầu tư năng lượng sạch.
Ông Nguyễn Thành Huy, quyền Giám đốc Novaon Industry (Tập đoàn Novaon), lưu ý doanh nghiệp nên bắt đầu với năng lượng - lĩnh vực phát thải lớn nhất. Họ cần đo đếm chính xác lượng điện tiêu thụ, ưu tiên tiết kiệm rồi mới tính toán phương án đầu tư năng lượng sạch như điện mặt trời mái nhà. Về dài hạn, chuyên gia EBC Financial Group cho rằng nhà điều hành cần xây dựng chuẩn dữ liệu các-bon dùng chung cho doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và nhà đầu tư. Dữ liệu phát thải được thẩm định minh bạch sẽ giúp ngân hàng và nhà đầu tư đánh giá rủi ro tín dụng, định giá doanh nghiệp.

Thủy Trương, nguồn: https://vnexpress.net/vi-sao-san-carbon-chua-co-them-giao-dich-sau-mot-thang-van-hanh-5103533.html, ngày 05/8/2026 (TN trích dẫn) 



Quay về

THÔNG TIN LIÊN QUAN

Xem tất cả >>